Engelen
Al in de prehistorie werd deze plek bewoond. Toch kwam het dorp pas in het jaar 815 voor het eerst voor in de geschriften. Als grensdorp is het door de geschiedenis heen vele malen verwoest. In de Tachtigjarige Oorlog leed het dorp veel schade en werd de St. Lambertuskerk verwoest. In 1806 voegde Napoleon Engelen bij het Franse keizerrijk. Sinds 1818 behoort Engelen tot de provincie Brabant.
Cityscape

Crèvecoeur
Fort Crèvecoeur werd in 1587, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, gebouwd in opdracht van graaf van Hohenlohe, een Staatse bevelhebber. In 1673 werd Crèvecoeur gesloopt en in 1735 opnieuw gebouwd. De Dieze, oorspronkelijk westelijk van het fort, werd naar de oostzijde geleid. Zo kon de stroom afgesloten worden om het gebied voor Den Bosch bij een beleg onder water te zetten. In 1868 is de Maas rechtgetrokken, zodat de ijzeren spoorbrug (1869) direct door het geschut van Crèvecoeur zou worden bestreken.
Fortress

Sint-Jan
Met de bouw van de gotische kathedraal werd in 1380 begonnen. Qua oppervlak is het de grootste kerk van Nederland. Deze was pas af in de tijd van Maarten van Rossum (1520). De Vieringstoren had vroeger een hoge spits. Volgens een legende uit 1584 sloeg de bliksem in de toren toen er een loflied werd gezongen uit blijdschap over de moord op Willem van Oranje. De toren is nooit herbouwd. Sinds de laatste restauratie, voltooid in 2010, is een engelenbeeld met mobiele telefoon te zien. Wie iets meer wil weten over de engel of haar iets wil vertellen, kan haar bereiken op 06-26347470.

Zoete lieve vrouw
Het 1,15 meter hoge eikenhouten beeld van Maria is al eeuwenlang het middelpunt van processies in ’s-Hertogenbosch. Elk jaar weer, op 1 mei ’s avonds om 19.00 uur, brengen leden van het broederschap en het Bossche Gilde het beeld naar een zijbeuk van de Sint Jans Basiliek. Op de tweede zondag in mei, op Moederdag, wordt het beeld onder massale belangstelling door de straten van de oude stad getrokken. Na afloop worden er extra veel lichtjes aangestoken. Jaarlijks gaat het om enkele honderdduizenden olielichtjes, waarvan de vrijwillige bijdragen gaan naar het onderhoud van de kerk, dat elk jaar ook even zo vele euro’s kost.

Haverleij
Op het voormalige boerenland, tussen Engelen en Bokhoven staat het opmerkelijk woningbouwproject Haverleij. In de negen moderne kastelen is het exclusief wonen op een landgoed met uitzicht op de rivier. Blikvanger is het door Sjoerd Soeters ontworpen Kasteel Leliënhuyze, met echte torens en kantelen.
Park

Stadhuis
Het stadhuis uit 1670 is een belangrijk monument. In de top van de gevel staan twee wildemannen, geflankeerd door twee half-liggende riviergoden (De Dommel en de Aa) en in het midden het stadswapen. Daaronder bevindt zich een klokkenspel met vier ruiters die elk half uur rond rijden.
Monument

Sint Jan
De Sint Janskathedraal is een gothische kruisbasiliek, met een zevenzijdig gesloten koor, een westtoren en een vieringtoren. De eerste vermelding van de kerk dateert uit 1222. Het gebouw lag toen nog buiten de stadsmuren. Van de bakstenen toren is het onderste deel onder de klokkenstoel een restant van een eerdere Romaanse kerk. De kapellen naast de toren werden in de 14e eeuw gebouwd.

Orthen
In 815 was er al sprake van 'de villa Orthen', wat Landgoed Orthen betekent. De hertog van Brabant had er zijn jachtterrein. Orthen kan van 'oort' komen, wat 'grens' betekent. Dit vanwege zijn meest Noordelijke ligging. Een andere betekenis van Orthen kan 'Ordune' zijn, een verwijzing naar de nu verdwenen zandrug.
Cityscape

Bossche Vestingwerken in restauratie
Met dit grote project wil ‘s-Hertogenbosch de vestingwerken niet alleen zichtbaar maken voor de inwoners van de stad, maar ook voor bezoekers en toeristen, zodat ze uitgroeien tot een cultuurhistorische en toeristische trekpleister. Voor meer informatie over dit project verwijzen we u naar de tentoonstelling bij het Informatiecentrum aan het Nachtegaallaantje 1.
POI

LAW Handwijzer

Stadswallen
De route gaat over de historische stadswallen, die door de eeuwen heen meermaals zijn beproefd, als vestingwerk en als waterkering. Als onderdeel van het ambitieuze plan ‘De Grote Stroom’ worden de wallen, poorten en muren de komende jaren gerestaureerd.
Cityscape

's-Hertogenbosch
Al in de Middeleeuwen was ’s-Hertogenbosch een belangrijk economisch en religieus centrum aan de noordgrens van het Hertogdom Brabant. Vanaf 1381 kwamen er pelgrims naar de kapittelkerk van Sint Jan de Evangelist, omdat er wonderen werden toegeschreven aan een Mariabeeld. In 1559 werd de kerk tot kathedraal verheven. Na de inneming van de stad door Frederik Hendrik werd de Sint Jan door de protestanten in gebruik genomen. Pas in 1810 kreeg de kerk weer een rooms-katholieke functie. Door ’s-Hertogenbosch lopen vele stroompjes, de Binnendieze. Vanwege gebrek aan staduitbreidingsmogelijkheden zijn hier huizen overheen gebouwd. Halverwege de 20ste eeuw was het de bedoeling het water te dempen vanwege stank- en knaagdierenoverlast. Vanwege het unieke karakter is 3630 meter, waarvan 1290 meter overdekt, nu toch gerestaureerd.
POI

Sint Jan
De Sint Janskathedraal is een gothische kruisbasiliek gebouwd tussen 1330 en 1550. Een voorganger stond begin 13e eeuw nog buiten de stadsmuren. De Mariakapel met het beeld van Zoete Lieve Vrouw is links naast de kerkingang.

Jheronimus Bosch Art Center
In de voormalige St. Jacobskerk is een permanente tentoonstelling te zien over het leven en werk van de Middeleeuwse schilder Jeroen Bosch (ca. 1450 - 1516). In de kelder bevindt zich een replica van zijn atelier.

Café - Restaurant

St. Janskathedraal
St. Janskathedraal, laatgotische bouwkunst uit de periode 1380-1530. Het deel dat uitkijkt op de Parade is het mooist. Let op het vele beeldhouwwerk op steunberen en luchtbogen en de fraaie tracering van de ramen.

Sint Jacob
Aan de Mgr. Prinsenstraat staat de Sint Jacobskerk. Pelgrims naar Santiago verzamelen zich bij het beeld van de Heilige om hier de zegen te ontvangen voordat ze aan hun reis beginnen.

Zwanenbroedershuis
Aan de Hinthamerstraat 94 staat het Zwanenbroedershuis van het illustere Lieve Vrouwe Broederschap, waar onder andere Jeroen Bosch lid van was.

Zoete Lieve Gerritje
Het beeld van Gerritje is van het bekende liedje "Dat gaat naar Den Bosch toe" en staat voor Brabantse goedmoedigheid.
Monument

station oost
Bushalte station oost
Busstop

Zwanebroedershuis
Zwanebroedershuis, hier wordt een verzameling muziekboeken uit de 15e en 16e eeuw beheerd.

Noordbrabants Museum
Noordbrabants Museum, 18e eeuws classicistisch gouvernementshuis.
Monument

Refugiehuis
Refugiehuis, bood klossterlingen in tijden van gevaar een toevlucht.

Stadhuis
Stadhuis, uit 1670, een mooi voorbeeld van classicistische barok.

marie koenenlaan
Bushalte marie koenenlaan
Busstop

De Moriaan
De Moriaan, het oudste stenen huis van de stad.

Bastion Oranje
Bastion Oranje, de kanonnen moesten gevaar keren.

schoolstraat
Bushalte schoolstraat
Busstop

treurenburg
Bushalte treurenburg

Station
Railwaystation

haverleij
Bushalte haverleij

maarten van rossumpad 1-3